: : : : علمى : : : :

Monday, March 13, 2006



جشـــــــــــــن چهــــــــــــارشنبه ســــــــــــوری

از جمله جشن های آريايی ، جشن های آتش است. امروزه تنها جشن سوری ، معروف به چهارشنبه سوری و نيز جشن سده برايمان به يادگار مانده است و در مورد جشن های فراموش شده‌ی آتش ، به آذرگان در نهم آذر ماه و شهريورگان يا آذر جشن می‌توان اشاره داشت. آتش نزد ايرانيان مظهر روشنی، پاکی، طراوت، سازندگی، زندگی، سلامت و تندرستی و در نهايت بارزترين تجلی خداوند در روی زمين است.

مجموعه‌ی آيين های نوروزی از جشن سوری ( چهارشنبه سوری ) آغاز می‌شود و با آيين سيزده بدر نوروز به سرانجام خود می‌رسد.
برخی را باور اين است که با در نظر آوردن واژه‌ی چهارشنبه که برآمده از فرهنگ عرب و سامی است، پس چهارشنبه سوری ارمغانی از سوی عربهاست، چرا که همانطور که می‌دانيم، در ايران قديم هرروزی نامی ويژه داشته است ( هرمزدروز، وهمن روز، اردوهشت روز، شهرور روز، خرداد روز، سروش روز، مهر روز، زامياد روز و .... ) و نشانی از بخش بندی امروزين چهار هفته‌ايی و نام های آنان به چشم نمی‌خورد.
اما می‌بينيم که در ميانه سده چهارم هجری، از اين جشن و چگونگی برپايی و هنگام آن و نيز ديرينگی‌اش سخن به ميان است. برابر اين آگاهی که در کتاب تاريخ بخارای ابوبکر محمد بن جعفر نرشخی آمده، در زمان منصور پسر نوح از شاهان سامانی، در ميانه سده چهارم هجری، اين جشن با شکوهی تمام برقرار بوده و به نام جشن سوری ناميده می‌شده است.

بر پايه‌ی پژوهش های انجام شده، زمان باستانی جشن سوری را می‌توان در اين سه گاه باز جست: شب بيست و ششم از ماه اسفند، يعنی در نخستين شب از پنجه‌ی کوچک، يا در اولين شب پنجه‌ی بزرگ يا پنجه‌ی وه که پنج روز کبيسه است و نخستين شب و روز جشن همسپهمديم ( آخرين گاهنبار سالانه ) و ديدگاه سوم، آخرين شب سال است که ارجمندترين روز جشن همسپهمديم و جشن آفرينش انسان است واژه سوری فارسی به معنی سرخ می‌باشد و چنان که پيداست، به آتش اشاره دارد. البته سور در مفهوم ميهمانی هم در فارسی به کار رفته است. بر پا داشتن آتش در اين روز نيز نوعی گرم کردن جهان و زودودن سرما و پژمردگی و بدی از تن بوده است.

در قديم جشن های آتش کاملاً حالت جادويی داشته و بسيار بدوی بوده است برخی رسوم جشن سوری به شمار ذيل است: بوته افروزی، آب پاشی و آب بازی، فالگوش نشينی، قاشق زنی، کوزه شکنی، فال کوزه، آش چهارشنبه سوری، آجيل مشکل گشا، شال اندازی، شير سنگی ( توپ مرواريد ) و علی بلوک باش.

همچنين در مناطقی همچون شيراز، کردستان و آذربايجان، آداب و رسوم ويژه و کهن تری وجود دارد. به طور مثال، سفره حضرت خضر ( ع ) و يا آب پاشی در سعديه که ويژه شيراز است و يا سفره‌های خوراکی رنگينی که در کردستان و آذربايجان آماده می‌شود و نيز مراسم آتش افروزی و شادمانی همگانی مردم.

برگرفته شده از سايت : يتااهو

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~